............
BEEKDALEN NOORDOOST-TWENTE
.....................................Dagwandeling .. 13½ km = ..4 - 6½ uur


Wordt aan gewerkt:

Natura 2000-gebied: Springendal & Dal van de Mosbeek

Dit gebied ligt op de overreden Ootmarsumse stuwwal ( dit is een opgestuwde heuvelrug die later door het erover schuivende ijs is afgevlakt).
Het dankt zijn grote verscheidenheid voor een groot deel aan het aanwezige reliëf (stuwwal, met daarin een aantal erosiedalen uitgeschuurd).
Anders dan bij bijv. de stuwwallen van Salland en de Veluwe hebben we bij deze stuwwal een slecht doorlatende ondergrond. Hierdoor ontspringen op verschillende plaatsen bronnen die kleine, snelstromende bronbeken voeden.
Op onze wandeling zien we er drie: de Hazelbekke, de Mosbeek en de Springendalse beek.

Na het instorten van de potstalcultuur en de invoering van de markenwet, die een einde aan het gemeenschappelijke bezit van de heidevelden maakte, werden delen van de heide verkocht aan grootgrondbezitters.
Die zetten ze om in grasland en (dennen)-bos en legden er landgoederen aan.
Die ontginningen zijn nu nog herkenbaar aan de rechthoekige, rationele patronen.
Het typische open, boomloze heidelandschap veranderde zodoende in een besloten, kleinschalig landschap met bossen, akkers en weilanden gescheiden door houtwallen en bomenrijen.
Er resteren nu nog maar enkele heideveldjes op de stuwwal o.a. de Paardenslenkte.

.. Dagwandeling .Beekdalen .Noordoost - Twente
Hier is nog steeds een kleinschalig landschap met voor Nederlandse begrippen
grote hoogteverschillen (tot 50 m).
Volg rechts op de kaart bij het woordje gaswinning de hier ingetekende route, want de oorspronklijke route via een laan met aftakelende (dus gevaarlijke) bomen is afgesloten.
Elk vierkant van het vierkantennet is in werkelijkheid 1 bij 1 km.
Bron:
www.arcgis.com/home/webmap/viewer.html

.. Het wandelgebied rond 1900

Rond 1900 was er nog veel heide.
Naast essen (akkercomplexen) zie je ook kampen (eenmansessen).
Rondom de bronbeken zijn er veel met houtwallen omzoomde graslandjes.


Deze wandeling voert langs beekjes op de glooiingen van de stuwwal van Ootmarsum.

In het voorjaar wandel je langs schitterende bronnetjesbossen met
Paarbladig goudveil, Bittere veldkers en Dotterbloem.

In juni passeer je mooie hooilanden en kwelmoerassen met
Spaanse ruiter, Beenbreek en orchideeën.

..............

vlonderpad

heldere bronvijvers

kabbelende beekje

...................

 

Pdf met routebeschrijving en kaart:
Deze kun je gratis downloaden op:
www.natuurinnederland.nl/NiN_wandelingen.html

De routebeschrijving is niet altijd even duidelijk, maar omdat je een gratis App hebt, kun je de route toch probleemloos lopen.
Ik zal hieronder ook de onduidelijke punten op de route wat helderder te omschrijven.


Gratis App:
De nieuwe app voor iPhone en Android smart phones voert je met de gps van je mobiel en een overzichtelijk kaartje door de natuur langs juist die punten waar iets moois valt te beleven.
Bij ieder punt wordt verteld wat er te zien, te horen of te ruiken valt.
Je hoort dan ook de vogels of kikkers op die plek of je kunt de afbeeldingen bekijken van de wilde planten die hier groeien.
www.natuurinnederland.nl/NiN_app.html . Reuze handig.

Routebeschrijving:
1. Door klaphekje weiland naar overzijde.
2. Daar weiland verlaten door klaphekje en linkerpad volgen.
3. Bij volgende splitsing ook weer linkerpad volgen.
4. We komen nu op een asfaltweg, de Oosterveldsweg.
5. Ca. 25 meter voorbij de boerderij bij straatnaambordje Haambergweg rechtsaf.
6. Eerste weg links. Kijk net voorbij de boerderij naar rechts (noordwaarts). Daar zie je de Braamberg liggen.
7. Eerste pad rechts. Waar het pad gaat stijgen, heeft het zich ingesneden in de Braamberg (Het is hier dus een "holle weg").
8.De rest tot Watermolen Bels was duidelijk.
9. Achter het terras van Watermolen Bels steek je de Mosbeek over en volg het bordje naar Watermolen Frans.




FOTO


..

 

Begin- en eindpunt:
De Slenkteweg. Auto parkeren bij het einde van dit weggetje in de berm.



Géén routemarkering in het terrein:
Je moet dus kaart kunnen lezen en/of met de smart phone app kunnen omgaan.


Lengte en tijdsduur: .. km = .. tot .. uur.
Bijna .. uur zuivere looptijd.
Wil je ook aandacht schenken aan vogels en planten dan komen er
enkele uren bij.

Zwaarte:
Lichte wandeling.


Horeca:
Watermolen Bels.


Geen zitbankjes in de kaart gezet:
Er zijn goed over de route verdeeld voldoende zitbankjes onderweg.
Daarom vond ik het niet nodig ze in de kaart te tekenen.


Wandelweer:
www.weer.nl/wandelweer.html?region=0



Eindbeoordeling:
Zeer mooie en interessante route.



Beste websites:
www.natuurinnederland.nl/NiN_wandelingen.html
( Hier vind je de gratis pdf's met routebeschrijving en kaart)

 

 

Stuwwallen van Oost-Twente:

Voorlaatste ijstijd (Saalien) (230.000 - 130.000 j. geleden)

Twee stuwwallen:

De stuwwallen (opgestuwde heuvelruggen) stammen uit de voorlaatste ijstijd. De ijslobben volgden toen bij hun opmars de bestaande rivierdalen, schuurden deze diep uit en stuwde zeer oude kleien en zanden op tot zogeheten stuwwallen.



Een zo'n ijslob was aktief in het voormalige Dinkeldal en is verantwoordelijk voor het ontstaan van het meer dan 100 m diepe bekken van Nordhorn met aan de westzijde de Ootmarsumse stuwwal en de Oldenzaalse stuwwal.

.
. In Oost-Twente liggen de Ootmarsumse en Oldenzaalse stuwwallen.
. Het bekken van Nordhorn ligt waar nu de Dinkel stroomt.
. De stuwwallen zijn afgebeeld met stuwrichting (de strekkingslijnen).
De twee stuwwallen zijn minder hoog en minder groot dan die in Midden-Nederland. Hoogste punt op de stuwwal van Ootmarsum is de
Poaschenberg (89 m+ NAP), en op de stuwwal van Oldenzaal is dat de
Tankenberg (85 m +NAP).



Keileem:
Nadat de Ootmarsumse - en Oldenzaalse stuwwal waren gevormd bleef het ijsfront schuiven. Zelfs zodanig dat het ijs over de stuwwallen heen werd geduwd. De stuwwallen werden hierdoor afgevlakt en er werd een laag keileem op de stuwwal afgezet. Dit is een mengsel van keien, stenen, zand, leem en klei, dat door het landijs door elkaar gekneed is.

.... De stuwwal en de ervoor liggende smeltwaterzanden worden
..........overreden door het oprukkende ijsfront.
..........1. Het reliëf van de stuwwal wordt gladgestreken.
..........2. Op en voorbij de stuwwal wordt ook keileem afgezet.onder het ijs.


Laatste ijstijd
(Weichselien)
(100.000 - 10.000 jaar geleden)

Dekzand:

In de laatste ijstijd bereikte het ijs ons land niet. Wel heerste er zo nu en dan een ijzig toendra-klimaat. De wind had vrij spel op de onbegroeide bodem en joeg zand en stof uit noordelijker streken naar onze contreien. Zo werd over een groot deel van Twente een pakket dekzand afgezet, variërend van een enkele decimeters dik laagje tot metershoge dekzandruggen.

Erosiedalen:
In de laatste ijstijd was er permafrost en dat maakte de bodem ondoorlatend. Als gevolg daarvan moest smeltwater langs de oppervlakte afstromen. Hierdoor werden op de hellingen de zogenaamde erosiedalen uitgeschuurd.
Door de bijzondere omstandigheden op de Ootmarsumse stuwwal met gestuwde oude kleien uit het Tertiair treden daar op de flanken bronnen uit. En hun bronbeken voeren het water door die erosiedalen naar beneden.
Enige bronbeken passeren we onderweg:
aan de westzijde van de stuwwal: Mosbeek en Hazelbekke,
aan de oostzijde: Springendalbeek (zie kaart).
Elders in Nederland worden deze dalen ‘droogdalen’ genoemd: het water zakt daar immers gewoon weg in de ontdooide en poreuze ondergrond. Maar niet in Oost-Twente. Daar zijn de tertiaire kleilagen ondoorlatend, waardoor hier wél beekjes in de erosiedalen stromen.

.. Een gedeelte van de Ootmarsumse stuwwal met aan weerszijden de erosiedalen die in de laatste ijstijd door smeltwater zijn uitgesleten.
. Het stuwwal-reliëf kent hoogteverschillen tot 50 meter (Linksonder zien we de hoogtelijn van 20 m en middenboven die van 70 m). Dit geeft een lieflijk glooiend landschap.

www.geo.vu.nl/~huik/ijstijd.html#Wat_zijn_ijstijden

(Vooral het hoofdstukje Nederland tijdens de ijstijden.)

https://edepot.wur.nl/333526

Uitleg Oost-Twentse stuwwallen.pdf

 

 

Op de hogere delen van het landschap bevinden zich de akkerbouwgebieden van het oude landschap: de essen en de kampen.

 

Uit de stuwwallen ontspringen vele bronnen en beken en daar zijn grazige maar vaak ook moerassige beekdalen gevormd.

 

Bronnen en beken:

Wa

. Iedere bronbeek wordt gevoed door een flink aantal bronnen (stipjes op de kaart). Het kalkrijke water uit de bronnen bereikt via kleine stroompjes de bronbeek.
. Bij de Paardenslenkte ben je op het hoogste deel van de stuwwal. Daar ligt dus de waterscheiding. Westwaarts stroomt het water in de Mosbeek en oostwaarts in de Brunninkhuizerbeek.

. Een van die stroompjes op weg naar de Mosbeek.

 

 

Dal van de Mosbeek:

Op de Ootmarsumse stuwwal ligt tussen Vasse en Ootmarsum een kleinschalig landschap van graslanden, akkers, bossen en heidevelden.
De kleinschaligheid is het gevolg van een geaccidenteerd terrein, ondiepe klei of keileeem en van natte plekken waar grondwater opborrelt. Dergelijke gebieden waren in het verleden slecht in cultuur te brengen.
Het vochtige gebied leende zich wel goed voor de bouw van watermolens.
Tegenwoordig zijn aan de Mosbeek nog de Watermolen Bels en de Watermolen Frans te zien. En aan de nabijgelegen Hazelbekke ligt Watermolen Mast.
Watermolen Deele (Deelemölle) lag waarschijnlijk bij een natuurlijke drempel in het Mosbeekdal, een puinwaaier afgezet door een noordelijke zijstroompje waardoor zich een soort natuurlijk spaarbekken vormde.

 

Wandeling door het natte bronnenlandschap van Dal van de Mosbeek, met heldere (zij)beken, watermolens, grafheuvels, essen en bronweiden. Het kalkrijke water uit de bronnen zorgt voor een ongekende natuurlijke rijkdom, daarom is het een Natura2000-gebied. Je vindt hier o.a. Echte koekoeksbloem en orchideeën.

. De Mosbeek

. Tegenwoordig zijn aan de Mosbeek nog de Watermolen Bels en de Watermolen Frans te zien.
. Watermolen Deele (Deelemölle) lag waarschijnlijk bij een natuurlijke drempel in het Mosbeekdal, een puinwaaier afgezet door een noordelijke zijstroompje waardoor zich een soort natuurlijk spaarbekken vormde.

. Watermolen Bels.
. De voorste boom is een beuk, maar de twee achterste met hun gespierde stammen niet, dat zijn haagbeuken.

. Bij veel regen vormen de graslandpercelen links een waterbergingsgebied. Daar wordt het water tijdelijk opgeslagen en voorkomt daarmee overstromingen op andere plaatsen.

www.landschapoverijssel.nl/gebieden/dal-van-de-mosbeek

Bezoek ook:
bezoekerscentrum Dal van de Mosbeek en infocentrum IJs & Es

 

 

 

Bloemrijke hooiland:

...........

 

. Eind mei stond dit bloemrijke hooiland vol bloeiende margrieten en rechtsachter het roze van de Echte koekoeksbloem. Deze laatste is bij uitstek een plant van de natte hooilanden.

. Hier enige boterbloemen en orchissen.

 

 

Elzenbroekbos:

een beekbegeleidend bos...........

 

 

 

Paardenslenkte:

. Dit heideveld ligt midden op de stuwwal.
. Ze is begroeid met Struikhei en Bochtige smele. Die zijn kenmerkend voor de droge hei.

. Begrazing moet de spontane opslag van Ruwe berk en Grove den intomen.

 

 

Springendal:

Grote bronvijver...........

. De grote en kleine bronvijver zijn beiden stuwvijvers. Over een stuwdammetje mag het overtollige water wegstromen.

. Over een houten vlonderpad naar de kleine bronvijver.

. Het Springendal gezien vanaf het vlonderpad.

. De kleine bronvijver.

 

 

 

Verdere wandelmogelijkheden:
De onderstaande twee mooiste dagen van het Twentepad.

Tubbergen - Ootmarsum (23 km)
Tubbergen ligt niet ver van de Duitse grens en het natuurreservaat Manderheide en de Cirkels van Jannink.
Dan gaat het zuidwaarts langs een Twents Hunebed en de Mander grafheuvels richting het dal van de Mosbeek.
Je wandelt over een voormalig smokkelpad via de Galgenberg en langs de watermolens van Bels en Frans.
Het natuurgebied Springendal staat bekend om haar natuurlijke bronnen.
UIteindelijk bereik je het kunstenaarsdorp Ootmarsum.

Ootmarsum - Oldenzaal 25 km
Vanuit Ootmarsum loop je richting het landgoed Singraven bij Denekamp. Onderweg steek je het kanaal Almelo-nordhorn over. Vanuit het Singraven loop je langs de oevers van riviertje de Dinkel en door het natuurgebied Lutterzand.
Verder door de bossen van de Paasberg en Tankenberg om in Oldenzaal te arriveren.

Zie hiervoor:
www.pietsmulders.nl/nederland_twentepad.html

Wandelgids:

Twentepad (Streekpad 2)
Sietske de Vet,
Wandelnet






Te bestellen bij:
Reisboekwinkel de Zwerver
(webshop voor reisgidsen en landkaarten) 

 

 

..(kranteartikel ? )

....

.............= ...
............... ...

.............= ...
............... ...

.............= ...
............... ...

.............= ...
............... ...

 

Boek:

Natuur in Nederland,
Frank Berendse,
Vijfde druk 2019.




.

( Desgewenst ook voor achtergrondinfo:)

Het landschap van Noordoost-Twente
Harm Smeenge,
Uitg. Matrijs, 2020.





Te bestellen bij:
Reisboekwinkel de Zwerver
(webshop voor reisgidsen en landkaarten) 

 


.
Routebeschrijving en kaart:

Pdf voor de desktop:
Te downloaden op:
www.natuurinnederland.nl/NiN_wandelingen.html


App voor de smart phone ( iPhone en Android )
Te downloaden op:
www.natuurinnederland.nl/NiN_app.html .
De nieuwe app voor iPhone en Android smart phones voert je met de gps van je mobiel en een overzichtelijk kaartje door de natuur langs juist die punten waar iets moois valt te beleven.
Bij ieder punt wordt verteld wat er te zien, te horen of te ruiken valt.
Je hoort dan ook de vogels of kikkers op die plek of je kunt de afbeeldingen bekijken van de wilde planten die hier groeien.


 


Overnachting:

Voor mooi gelegen vakantiehuisjes in de natuur ga je naar Natuurhuisje.nl

.

 

 

Deze wandelsite is niet-commercieel, onafhankelijk en gratis. Dat is enkel mogelijk door steun van de bezoekers.

Heb je hier goede info gevonden, toon dan je waardering door een kleine donatie voor het vele werk.
Zo kan de website ook gratis blijven en uitgebouwd worden!

...................................... .
. Betaal met deze knop in een paar klikken via je eigen PayPal-saldo.
. Heb je zelf nog geen PayPal-rekening, dan kun je toch via PayPal vanaf je creditcard geld overmaken.

Uiteraard kun je ook doneren door overschrijving op mijn
ING-bankrekening:

IBAN : NL38 INGB 0003 5057 89
BIC : INGBNL2A
t.n.v. P. C.M. Smulders.

 

Weet je aanvullingen en verbeteringen van deze tekst?
Graag een e-mail naar:

e-mailadres

 

De andere mooie Natuur in Nederland - wandelingen vind je op:
.
www.pietsmulders.nl/nederland


. .... . .... .

LAATST BIJGEWERKT : 12-5-2021