KRIJTLANDPAD
Eijsden Maastricht (via doorsteek Holset) . 65 km

 

"Ons eigen stukje buitenland":
Zo wordt het Zuid-Limburgse heuvellandschap vaak in vakantiefolders aangekon-
digd.
Grote hoogteverschillen, stromende beken met forellen, wegen met echte haar-
speldbochten, diepe kalksteengroeves, indrukwekkende steilranden en schitteren-
de vergezichten. Nergens anders in Nederland is een gevarieerder mozaïek van landschaps-
elementen te vinden.


Krijtlandpad: (krijt is de wetenschappelijke naam voor kalksteen)
Dit is een lusvormig Streekpad door het Zuid-Limburgs heuvelland.
Het loopt vanaf Maastricht via Eijsden naar het drielandenpunt om vervolgens via
Valkenburg weer terug te keren naar Maastricht.

Knip er de stippellijntjes vanaf en je houdt een prachtige driedaagse tocht over.
Zie voor de beschrijving daarvan verderop bij Van dag tot dag.


. OVERZICHTSKAART VAN HET KRIJTLANDPAD

Hoogteprofiel



Fotoalbum:

Nieuw venster www.heuvelachtig.nl/fotos/album.asp?id=krijtlandpad


Mooiste deeltraject:
Dit is de rode lijn op de kaart. Ze omvat achtereenvolgens:
- van Eijsden naar Epen,
- in Vijlenerbos een korte doorsteek naar Holset (lichtblauwe lijntje)
- van Holset via Valkenburg tot aan Amby (= stadsrand Maastricht).

Je kunt desgewenst al iets eerder stoppen bij het station in Houthem.


Lengte en tijdsduur: 65 km.
Als je deze wandeltrektocht met een lichte dagrugzak loopt, terwijl je de hoofdbagage laat bezorgen, kun je het traject (tot Station Houthem-Sint Gerlach )
in 3 dagen lopen (zie verderop bij Van dag tot dag).
Ga je echter met
trekkingrugzak en tent dan heb je zo'n indeling niet nodig.
Je bent dan vrij in doen en laten en kunt 's avonds altijd wel een tentplek
vinden.
Wel heb je dan ongeveer 1 dag méér nodig tot Amby (stadsrand Maastricht),
omdat je met een trekkingrugzak minder kilometers per dag aflegt.


Moeilijkheidsgraad:
Lichte dagwandelingen.



Eijsden, hoofdstraat.
.

Kasteel Eijsden is opgetrokken in Maaslandse renaissancestijl.


Routemarkering: niet goed (in 2010).
Voorbeelden van markeringsfouten:
- De bermpaaltjes waren slechts 40 cm. Ze verdwenen soms geheel in de vegeta-
. tie.
- Dikwijls was er géén dubbel-basisteken aangebracht, zodat je rechtdoor bleef lo-
.. pen, waar je af moest slaan.
- Sommige paaltjes stonden in het bos niet op de beste plek.
. Ook aan het onderhoud schortte het een en ander.
- Meerdere paaltjes waren helemaal doorgerot en afgebroken en vervolgens door
. een wandelaar tegen een boomstam gezet.
- Enkele bermpaaltjes waren door vandalen opzettelijk verkeerd gezet.
Conclusie: kijk dus ook goed op de deelkaartjes in je wandelgidsje.
Misschien zou het een goed idee zijn, als een ervaren markeerder de hele route
eens naliep om de fouten eruit te halen. Ook zou de frequentie van contrôle op
zo'n druk belopen route omhoog moeten. Bij de Rheinsteig bijv. wordt dat 2 keer
per jaar gedaan.

( Volgens een reactie van Marijke Akkerboom in mei 2013 is de markering weer
op orde. )

.
Afdaling naar Noorbeek
Zeer fraaie afdaling naar Noorbeek. De werkelijkheid is veel mooier dan deze foto.
.

Nabij Teuven.


Bevoorrading:
Levensmiddelen: Kleine dorpjes als Slenaken hebben zelfs nog een levens-
middelenwinkeltje.

Drinkwater: Er waren voldoende huizen onderweg, waar je dat kunt vragen.


Kamperen: geen probleem.
Er zijn veel campings langs de route. Wildkamperen kan alleen in de beekdalen.
Op de plateaus kun je je niet wassen (geen sloten of beken).


Hoogtepunten:
Oud-Eijsden.
Noorbeek (uitzicht + mooi voetpaadje).
Epener Volmolen (watermolen aan de Geul).

CR Buitenlust (uitzicht).
Holsetterbos (uizicht over Holset).
diverse uitzichtpunten vanaf Holset tot Maastricht.
Vijlen
.
Gulperberg + Gulpen.

Gerendal.
natuurpark Ingedael.


Bekijk SNP goed:
Deze touroperator heeft soms alternatieven voor mijn route.
Je vindt die door in de linkerkolom bij SNP.nl een
land te kiezen en
daaronder bij wandelreizen: Wandeltrektocht
en
nog verder beneden bij reistype: Individuele reizen.
Als resultaat toont SNP dan de aanbevolen reizen.
Daarvan zijn alleen geschikt de reizen met een niveau van 2 of minder
grijze vakjes
(Dat komt overeen met de moeilijkheidsgraad van mijn tochten).




Epener Volmolen.
.
Epen, aan de Geul bij de Volmolen
De Geul in Epen bij de Volmolen. De Geul zoekt hier haar weg via vele bochten (meanders), die ze
bovendien voortdurend verlegt.
Het stromend water ondermijnt de buitenbochten; de oevers kalven daar af.
In de binnenbochten, waar de stroomsnelheid gering is, wordt daarentegen materiaal afgezet.
Zo verplaatst de rivier zich al slingerend over haar dalbodem.


Plateaus en dalen:
• Het reliëf is in belangrijke mate bepaald door rivierinsnijdingen waaraan de
plateaus
en de dalen hun ontstaan te danken hebben. (De plateaus zijn resten
van de schiervlakte en de rivierterrassen.)
Het diepst ingesneden en tevens het breedste rivierdal is uiteraard het Maasdal.

Bekende beek
dalen zijn het Geuldal en haar zijdal het Gulpdal.
De eerstgenoemde heeft een brede dalbodem, het Gulpdal daarentegen heeft er
nauwelijks een en z'n dalwanden zijn veel steiler en veel meer bebost.
• De plateaus en dalen hebben elk hun typische, eigen landschapskenmerken.
• De plateaus zijn bedekt met löss. Het zijn in het algemeen grote, open akker-
bouwgebieden, alleen onderbroken door enkele solitaire bomen of boomgroepen
en door de massieve, vierkante Limburgse boerderijen.
Hier en daar kruipen ook de boomgaarden het plateau op.

•De dalen zijn groen en vochtig. Door heggen en houtwallen omzoomde weiden,
bossen, boomgaarden en bomenrijen zorgen er voor een kleinschalig landschap.
De bossen vinden we in de regel tegen de dalwanden. Ze vormen er de bekende
langgerekte hellingbossen.
De vruchtbare en vochtige bodems op de dalvlakten en dalwanden dragen ook
een overvloed aan wilde planten (rijke flora.)
Op de weiden zorgt de kunstmest daarentegen voor een strakgroen grasdek.
• De afwisseling van open, grootschalige plateaulandschappen met de klein-
schalige, besloten dalen, maakt wandelen en fietsen hier zeer boeiend.

Doorsnede Zuid-Limburg


Kleinere dalen thans veelal droog:
De ondergrond bestaat hier uit kalksteen, waar regenwater gemakkelijk door sple-
ten naar de diepte kan wegzakken.
Er is dus geen waterafvoer aan de oppervlakte
meer en ook geen dalvorming.
In de laatste ijstijd was dat door het voorkomen van permafrost anders. Het in de
bodem infiltrerende water bevroor in de permafrost, waardoor de bodem ondoor-
latend werd. Als gevolg daarvan moest smelt- en regenwater langs de oppervlakte
afstromen. Hierdoor werden op de hellingen dalen uitgeschuurd die, na het verwij-
nen van de permafrost, tegen het einde van de laatste ijstijd geen functie meer
hadden. De dalvorm bleef behouden, maar de beek in het dal verdween.
Men noemt dergelijke kleinere dalen zonder beek droge dalen.


Löss:
Tegen het einde van de laatste ijstijd verdween de permafrost geleidelijk.
Riviertjes begonnen zich in te snijden en het grondwaterpeil ging naar beneden.
Doordat ook het vegetatiedek nog niet goed ontwikkeld was, had de wind vrij spel
met het aan de oppervlakte gelegen zand en leem.
Terwijl in Noord- en Midden-Nederland dekzand werd afgezet, bracht de wind
veel kleinere korreltjes (leem) naar Zuid-Limburg. Dit zogenaamde löss kan in la-
gen voorkomen van vele meters dik.
De löss ligt als een dek op de verschillende terrassen van de Maas.
In löss zit weinig zand. Als je wat löss tusssen je vingers wrijft voelt het daarom
zacht aan, in tegenstelling tot bijvoorbeeld zand.


Veel asymmetrische dalen:
In veel dalen die een noord-zuid richting hebben, is door de ophoping van löss
langs de westelijke flanken een duidelijke asymmetrische dwarsdoorsnede ont-
staan. (Zie tekening hieronder)
Daarnaast heeft ook verschillen in afschuiving op de beide dalhellingen mee-
gewerkt. Want niet alleen löss verzamelt zich in de luwte van de westelijke dal-
helling, ook sneeuw doet dat. Hierdoor raakt daar de ondergrond door het lang-
durig aanwezige smeltwater doorweekt en kan gemakkelijk afschuiven. De tegen-
overliggende helling, die eerder sneeuwvrij en dus droog is, heeft dat probleem
veel minder.
Bovendien werkt de zonnewarmte mee: de oostelijke dalwanden worden ver-
warmd door de krachtige middagzon; de westelijke door de zwakkere ochtendzon.
Ook in de dalen met een west-oost richting treedt een dergelijke asymmetrie.
In zulke dalen ontvangt de noordelijke dalwand meer zonnewarmte dan de zuide-
lijke. Ze zal dan ook minder door afschuiving worden aangetast.

Asymmetrisch droogdal
........................ Asymmetrisch droog dal; een veel voorkomend verschijnsel in Zuid-Limburg.
........................ De vorming speelde zich af in een klimaat dat veel kouder was dan het onze.
........................ De steile dalwand rechts is het gevolg van ondergraving door een voormalige
........................ beek. De flauwe hellingen wijzen op een meer geleidelijk ontstaan door
........................
afschuiving.


Het Geuldal ten westen van Valkenburg heeft een brede dalbodem:
De dalbodem is de strook die bij hoog water onderloopt en waarin de rivier haar
bedding verlegt. (Deze definitie verondersteld dat er geen dijken zijn aangelegd.)

Ontstaanswijze van een dalbodem
............ De verticale erosie overheerste tot de erosiebasis bereikt was.
............ Daarna maakte de zijwaartse erosie het V-dal tot een dal met een brede dalbodem.


Holle wegen:
Holle wegen zijn landwegen met metershoge, vertikale bermen, voorzien van een
rijke en gevarieerde flora.
Holle wegen zijn gebonden aan drie omstandigheden:
1. In principe zijn het onverharde veldwegen.
.. Dit sluit niet uit dat ze naderhand van een verhard wegdek zijn voorzien; bij vele
.. bij vele holle wegen is dat vandaag het geval.)
2. Ze komen alleen voor op hellingen.
3. Ze komen uitsluitend voor in lössgebieden.
Verklaring: de holle weg is een erosieverschijnsel.
- De onverharde veldweg werd steeds weer kapot gelopen en gereden.
- Op hellend terrein voerde water dan het losgeraakte materiaal naar beneden.
..Zo ontstond door de eeuwen heen een klein erosiedal.
- Zijn vertikale "dalwanden" dankt dit erosiedal aan de stevige, kleverige aard van
. de löss. Het "kloofdal" werd daardoor niet tot "V-dal" , maar behield zijn steile
.. "dalwanden".


Holle weg
Holle wegen komen uitsluitend voor in het lössgebied. De begroeiing van hun bermen hangt dan
ook niet af van de grondsoort, maar van het mikroklimaat dat tussen hun steile wanden heerst.
In een
bos vinden we dus vaak schaduwplanten, bijv. diverse soorten varens.

Open holle wegen daarentegen zijn dikwijls de groeiplaatsen van warmteplanten, bijv. de Wilde
marjolein.


Land van kastelen, kerken, kapellen en wegkruisen:

Wezenlijk bestanddeel van het Zuidlimburgse landschap vormen het grote aantal kastelen en landgoederen.
Ze weerspiegelen het verbrokkelde politieke verleden.
Vroeger speelde ook religie een belangrijke rol.
Vandaar de vele kerken, kloosters, kapellen, wegkruisen en Mariabeeldjes.

Wegkruis in Slenaken




Kerkje in Holset.
.

Vijlen.

.

In het centrum van Gulpen.


Wandelweer:
Nieuw venster
www.weer.nl/wandelweer.html?region=6


Andere wandelmogelijkheden in dit gebied:
1. Het boek Natuur in Nederland van Frank Behrendse staan een klein aantal dagwandelingen in Zuid-Limburg. Hier een voorbeeld:
Wandeling door het zuidelijke Geuldal
2. Ga eens naar de Voerstreek in Vlaams-Limburg, net over de grens in België.
Ze is minder toeristisch en minder aangeharkt dan Zuid-Limburg, maar zéér mooi.
Neem bijv. de wandeling:
Van Eijsden naar Teuven (21,8 km) uit de wandelgids
GR 128 "Vlaanderenroute Oost "
Een uitgebreide beschrijving vind je in het boek:
Wandelvakanties dicht bij huis; 20 meerdaagse wandeltochten in Nederland,
België, Engeland, Frankrijk en Duitsland, Paul Maes (red).
Uitg. Lannoo 2002.
Zie daarin hfst. 7, blz. 124 t/m 133.


Goede websites:
Nog geen goede gevonden.

.

De Geul tussen Valkenburg en Geulhem.

Van dag tot dag:

1. Eijsden — Slenaken .. (18½ km)
- Reserveer wat tijd om Oud-Eijsden te bekijken. Ik denk daarbij aan:
........... - Kerk en patriciërshuizen aan het Vroenhof
........... - Kerkstraat.
........... - Diepstraat.
........... - Het rivierfront, het Bat (koffiepauze op een terrasje).
........... - Kasteel (in Maaslandse renaissancestijl) met park.
- Ten oosten van Eijsden klim je het plateau op.
- Vervolgens over holle wegen en smalle paden naar de dorpjes Mheer en
.. Noorbeek.
-
Deze eerste dagetappe kent geen steile klimmetjes en ook vrijwel geen
.. uitzichtpunten. Toch is het een heel aardige route.
- Ten westen van Noorbeek kijk je mooi neer op dat dorpje.
.. Ook het voetpaadje er naar toe is klasse.

2. Slenaken Wahlwiller .. (21 km)
.. ( Wahlwiller ligt 2 km ten oosten van Wittem aan de N278 )
- In Slenaken zijn we afgedaald naar het Gulpdal.
- Het Gulpdal is hier een mooi voorbeeld van een asymmetrisch dal.
.. (Zie Deelkaart 5 van je wandelgidsje)
- De oostelijke, steile dalwand heeft bovenaan (dus op de steilste delen)
. hellingbos. (Hier kun je geen weiland meer maken; dat zou te veel erosie
.. geven.) Wat lager vind je nog wel weiland.
- Ten westen van de beek (Gulp) zie je dellen.
- We verlaten Slenaken en klimmen uit het beekdal omhoog naar het plateau.
- Maar al snel verlaten we dit weer en dalen langzaam af het diep ingesneden
.. Geuldal in. We passeren daarbij de Epener Volmolen.
- Over enkele steile holle wegen klimmen we het Vijlenerbos in.
- Aan de noordzijde kom je bij een prachtig uitzichtpunt.
.. Holset ligt 500 m verder aan je voeten. Maak hier een "doorsteek" naar dat
.. gehucht.
- Nu lopen we westwaarts naar het mooie Vijlen en vervolgens Nijswiller en
.. iets links van de route Wahlwiller.


• Dit kaartfragment uit de Bosatlas is wat verwarrend door het kleurgebruik:
.. Donkergroen = Bos ..... Groen = Tuinbouw .... LiLichtgroen = Akkerbouw
..... Grijs = Grasland
Het lichtblauwe lijntje op de beide kaartjes onder Holset is een korte wilde doorsteek.
.. Ze begint bij het mooie uitzichtpunt in het Holsetterbos en eindigt in Holset.
.. (Zie deelkaart 8 van je wandelgidsje)
.. Deze korte route is niet gemarkeerd in het terrein, maar toch eenvoudig te maken.


• In Zuid-Limburg is niet veel bos ( op dit kaartje lichtgroen) .

3. Wahlwilller Houthem St.Gerlach .. (21 km)
- Terug naar de route en over het plateau naar de Gulperberg en Gulpen.
-.Vlak voor Valkenburg komen we door door het bekende Gerendal.
- Vervolgens Valkenburg (attracties: Gemeentegrot, Kasteelruïne).
- Ten westen van Valkenburg heeft het Geuldal een brede dalbodem.
- Het pad voert onderlangs de zuidelijke dalwand. Deze steekt hier ongeveer
..60 m boven het dal uit. Ze is begroeid met prachtig loofbos.
- Dergelijke hellingbossen hebben een soortenrijke ondergroei.
- We zien de ingangen van een aantal onderaardse groeven ("grotten")
- De vrijstromende Geul heeft op een aantal plaatsen de dalwand onder-
..graven.
- Dit gebied behoort tot het natuurpark Ingedael. Er lopen halfwilde
..paarden en runderen (Poolse Koniks en Schotse Hooglanders).
- Nu nog één keer het plateau op om te kunnen genieten van een lange af-
..daling naar Amby (de stadsrand van Maastricht).

.. In deze drukke wandel- en fietsregio zijn er zeer veel overnachtings-
.. mogelijkheden. Dus je kunt gemakkelijk een andere dagetappe-indeling
.. maken.



SNP wandelt ook in Zuid-Limburg:
Misschien is haar route een alternatief voor de mijne.

Zie: www.snp.nl/reis/nederland/en_belgie_zuid_limburg

..


 





Wandelgids:


Nieuw venster Krijtlandpad (Streekpad 7)
.... M. Huls
.....De Vrije Uitgevers, 2001



Te bestellen bij:
Reisboekwinkel de Zwerver ( webshop voor reisgidsen en landkaarten) 



Overnachtingsmogelijkheden:

B&B's en hotels boek je . hier.



Reactie van Marijke Akkerboom:

Beste meneer Smulders,

Allereerst willen wij u hartelijk bedanken voor uw website, waaruit wij veel goede tips voor onze wandelingen halen en hebben gehaald. We waarderen de moeite die u hebt genomen om uw wandelervaringen op te schrijven: met name de duidelijke criteria die u hanteert voor wat u een 'top trail' noemt.

De afgelopen week hebben wij het Krijtlandpad in drie dagen gelopen, onge-
veer zoals u dat beschreven heeft.
Doordat u op uw website aangaf dat de routemarkering in 2010 slecht was, waren wij op alles voorbereid, maar gelukkig bleek de markering in orde, vermoedelijk heeft men het sinds 2010 verbeterd.
Hoe het ook zij, we wouden het u toch even doorgeven.

Nogmaals hartelijk bedankt voor uw geweldige site: we hopen dat u de tijd en de moeite blijft nemen om uw wandelervaringen met anderen te delen !


Marijke Akkerboom & Gerard Mäkel

Zutphen



... Deze wandelsite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis.
... Dat is enkel mogelijk door de steun van de lezers.
... Door een kleine donatie kun je je waardering tonen en
.....meehelpen om de website gratis online te houden !

..............................................
... • Betaal met deze knop in een paar klikken via je eigen PayPal-saldo.
... • Heb je zelf nog geen PayPal-rekening, dan kun je toch via PayPal
...... vanaf j
e creditcard geld overmaken.

....Uiteraard kun je ook doneren door overschrijving op mijn
.. ING-bankrekening:

.. IBAN : NL38 INGB 0003 5057 89
.. BIC : INGBNL2A
.. t.n.v. P. C.M. Smulders.



Weet je aanvullingen en verbeteringen van deze tekst?
Graag een e-mail naar:

e-mailadres

En tot slot: veel wandelplezier !

Piet Smulders, 2010


. ... . ... .