KRIJTLANDPAD
Eijsden Maastricht (via doorsteek Holset) . 65 km

 

"Ons eigen stukje buitenland":
Zo wordt het Zuid-Limburgse heuvellandschap vaak in vakantiefolders aangekon-
digd.
Grote hoogteverschillen, stromende
beken met forellen, wegen met echte haar-
speldbochten, diepe kalksteengroeves, indrukwekkende steilranden en schitteren-
de vergezichten. Nergens anders in Nederland is een gevarieerder mozaïek van landschapselementen te vinden.


Krijtlandpad: (krijt is de wetenschappelijke naam voor kalksteen)
Dit is een lusvormig Streekpad door het Zuid-Limburgs heuvelland.
Het loopt vanaf Maastricht via Eijsden naar het drielandenpunt om vervolgens via
Valkenburg weer terug te keren naar Maastricht.

Knip er de stippellijntjes vanaf en je houdt een prachtige driedaagse tocht over.
Zie voor de beschrijving daarvan verderop bij Van dag tot dag.

.. MOOISTE DEEL :.. EIJSDEN HOLSET MAASTRICHT

Hoogteprofiel



Fotoalbum:

Nieuw venster www.heuvelachtig.nl/fotos/album.asp?id=krijtlandpad


Mooiste deel:
Dit is de rode lijn op de kaart, dus:
1. van Eijsden naar Epen,
2. in Vijlenerbos een korte doorsteek naar Holset (lichtblauwe lijntje)
3. van Holset via Valkenburg tot aan Amby (= stadsrand Maastricht).

... ( Je kunt desgewenst al iets eerder stoppen bij het station in Houthem.)


Lengte en tijdsduur: 65 km.
Als je deze wandeltrektocht met een lichte dagrugzak loopt, terwijl je de hoofdbagage laat bezorgen, kun je het traject (tot Station Houthem-Sint Gerlach )
in 3 dagen lopen (zie verderop bij Van dag tot dag).
Ga je echter met
trekkingrugzak en tent dan heb je zo'n indeling niet nodig.
Je bent dan vrij in doen en laten en kunt 's avonds altijd wel een tentplek
vinden.
Wel heb je dan ongeveer 1 dag méér nodig tot Amby (stadsrand Maastricht),
omdat je met een trekkingrugzak minder kilometers per dag aflegt.


Zwaarte:
Lichte dagwandelingen.



Eijsden, hoofdstraat.
.

Kasteel Eijsden is opgetrokken in Maaslandse renaissancestijl.


Routemarkering: niet goed (in 2010).
Voorbeelden van markeringsfouten:
- De bermpaaltjes waren slechts 40 cm. Ze verdwenen soms geheel in de vegeta-
. tie.
- Dikwijls was er géén dubbel-basisteken aangebracht, zodat je rechtdoor bleef lo-
.. pen, waar je af moest slaan.
- Sommige paaltjes stonden in het bos niet op de beste plek.
. Ook aan het onderhoud schortte het een en ander.
- Meerdere paaltjes waren helemaal doorgerot en afgebroken en vervolgens door
. een wandelaar tegen een boomstam gezet.
- Enkele bermpaaltjes waren door vandalen opzettelijk verkeerd gezet.
Conclusie: kijk dus ook goed op de deelkaartjes in je wandelgidsje.
Misschien zou het een goed idee zijn, als een ervaren markeerder de hele route
eens naliep om de fouten eruit te halen. Ook zou de frequentie van contrôle op
zo'n druk belopen route omhoog moeten. Bij de Rheinsteig bijv. wordt dat 2 keer
per jaar gedaan.

( Volgens een reactie van Marijke Akkerboom in mei 2013 is de markering weer
op orde. )

.
Afdaling naar Noorbeek
Zeer fraaie afdaling naar Noorbeek. De werkelijkheid is veel mooier dan deze foto.
.

Nabij Teuven.


Bevoorrading:
Levensmiddelen: Kleine dorpjes als Slenaken hebben zelfs nog een levens-
middelenwinkeltje.

Drinkwater: Er waren voldoende huizen onderweg, waar je dat kunt vragen.


Kamperen: geen probleem.
Er zijn veel campings langs de route. Wildkamperen kan alleen in de beekdalen.
Op de plateaus kun je je niet wassen (geen sloten of beken).


Hoogtepunten:
Oud-Eijsden.
Noorbeek (uitzicht + mooi voetpaadje).
Epener Volmolen (watermolen aan de Geul).

CR Buitenlust (uitzicht).
Holsetterbos (uizicht over Holset).
diverse uitzichtpunten vanaf Holset tot Maastricht.
Vijlen
.
Gulperberg + Gulpen.

Gerendal.
Natuurpark Ingedael.



Epener Volmolen.
.
Epen, aan de Geul bij de Volmolen
De Geul in Epen bij de Volmolen. De beek zoekt hier haar weg via vele meanders (kronkels), die
ze bovendien voortdurend verlegt.
Het stromend water ondermijnt de buitenbochten; de oevers kalven daar af.
In de binnenbochten, waar de stroomsnelheid gering is, wordt daarentegen materiaal afgezet.
Zo verplaatst de beek zich al slingerend over haar dalbodem.


Plateaus en dalen:
• Het reliëf is in belangrijke mate bepaald door rivier- en beekinsnijdingen
waaraan de plateaus en de dalen hun ontstaan te danken hebben.
(De plateaus zijn resten van de schiervlakte en de rivierterrassen.)
Het diepst ingesneden en tevens het breedste rivierdal is uiteraard het Maasdal.

Bekende beek
dalen zijn het Geuldal en haar zijdal het Gulpdal.
De eerstgenoemde heeft een brede dalbodem, het Gulpdal daarentegen heeft er
nauwelijks een en z'n dalhellingen zijn veel steiler en veel meer bebost.
• De plateaus en dalen hebben elk hun typische, eigen landschapskenmerken.
• De plateaus zijn bedekt met löss. Het zijn in het algemeen grote, open akker-
bouwgebieden, alleen onderbroken door enkele solitaire bomen of boomgroepen
en door de massieve, vierkante Limburgse boerderijen.
Hier en daar kruipen ook de boomgaarden het plateau op.

•De dalen zijn groen en vochtig. Door heggen en houtwallen omzoomde weiden,
bossen, boomgaarden en bomenrijen zorgen er voor een kleinschalig landschap.
De bossen vinden we in de regel tegen de dalwanden. Ze vormen er de bekende
langgerekte hellingbossen.
De vruchtbare en vochtige bodems op de dalvlakten en dalwanden dragen ook
een overvloed aan wilde planten (rijke flora.)
Op de weiden zorgt de kunstmest daarentegen voor een strakgroen grasdek.
• De afwisseling van open, grootschalige plateaulandschappen met de klein-
schalige, besloten dalen, maakt wandelen en fietsen hier zeer boeiend.

Doorsnede Zuid-Limburg


Kleinere dalen thans veelal droog:
De ondergrond bestaat hier uit kalksteen, waar regenwater gemakkelijk door sple-
ten naar de diepte kan wegzakken.
Er is dus geen waterafvoer aan de oppervlakte
meer en ook geen dalvorming.
In de laatste ijstijd was dat door het voorkomen van permafrost anders. Het in de
bodem infiltrerende water bevroor in de permafrost, waardoor de bodem ondoor-
latend werd. Als gevolg daarvan moest smelt- en regenwater langs de oppervlakte
afstromen. Hierdoor werden op de hellingen dalen uitgeschuurd die, na het verwij-
nen van de permafrost, tegen het einde van de laatste ijstijd geen functie meer
hadden. De dalvorm bleef behouden, maar de beek in het dal verdween.
Men noemt dergelijke kleinere dalen zonder beek droge dalen.


Löss:
Tegen het einde van de laatste ijstijd verdween de permafrost geleidelijk.
De beekjes begonnen zich in te snijden en het grondwaterpeil ging naar beneden.
Doordat ook het vegetatiedek nog niet goed ontwikkeld was, had de wind vrij spel
met het aan de oppervlakte gelegen zand en leem.
Terwijl in Noord- en Midden-Nederland dekzand werd afgezet, bracht de wind
veel kleinere korreltjes (leem) naar Zuid-Limburg. Dit zogenaamde löss kan in la-
gen voorkomen van vele meters dik.
De löss ligt als een dek op de verschillende terrassen van de Maas.
In löss zit weinig zand. Als je wat löss tusssen je vingers wrijft voelt het daarom
zacht aan, in tegenstelling tot bijvoorbeeld zand.


Veel asymmetrische droge dalen in het lössgebied:
Hieronder zie je een dwarsdoorsnede door zo'n asymmetrisch droog dal in
het lössgebied. De oriëntatie van het profiel is W-O.
Verschillen in vloeien van de ontdooide bovenlaag op de beide dalhellingen
hebben dit veroorzaakt. De oostelijke dalhelling wordt verwarmd door de
krachtige middagzon en blijven dus steiler; de westelijke door de zwakkere
ochtendzon en vervlakt dus.
Ook in de dalen met een Z-N richting treedt een dergelijke asymmetrie op.
In zulke dalen ontvangt de noordelijke dalhelling meer zonnewarmte dan de zuide-
lijke. Ze zal dan ook minder door vloeien worden aangetast.

Asymmetrisch droogdal
........................ Asymmetrisch droog dal; een veel voorkomend verschijnsel in Zuid-Limburg.
........................ De vorming speelde zich af in een klimaat dat veel kouder was dan het onze.
........................ De oostelijke dalhelling die de meeste zonnestraling ontvangt blijft steiler,
........................ terwijl de westelijke dalhelling vervlakt als gevolg van het vloeien van een
........................ ontdooide bovenlaag.


Holle wegen:

Een holle weg is een weg (of pad ) die in een lösshelling is ingesneden.
Doordat er tijdens het ontstaan geen vegetatiedek was, werd de lössgrond
bij regenbuien mee de helling afgenomen.
Hierdoor kwam de weg voortdurend dieper te liggen.

Holle wegen zijn gebonden aan drie omstandigheden:
1. Ze komen alleen voor in lössgebieden.
2. En uitsluitend op hellend terrein.
3. In principe zijn het onverharde veldwegen.
.. ( Dit sluit niet uit dat ze naderhand van een verhard wegdek zijn voorzien.
.....Bij vele holle wegen is dat vandaag het geval.)

Verklaring:
De holle weg is een erosieverschijnsel.
- De onverharde weg werd steeds weer kapot gelopen en gereden.
- Op het hellende terrein voerde water dan het losgeraakte materiaal naar
...beneden..Zo ontstond door de eeuwen heen een klein erosiedal met
...steile wanden.
- Die steile wanden dankt het kleine erosiedal aan de stevige, kleverige
...aard van de löss.

Holle wegen hebben een belangrijke natuurwaarde.
Ze herbergen soms het laatste restje wilde natuur te midden van
uitgestrekte akkers en dienen als verbindingsweg of stapsteen tussen
bosjes en andere stukjes natuur die versnipperd liggen in de omgeving.
Vele vogels, vlinders, vleermuizen, knaagdieren, vossen en das vinden in
holle wegen voedsel en beschutting. Ze bouwen er hun nesten of burchten
of gebruiken de holle wegen om zich te verplaatsen.

Door hun verzonken ligging heerst in beboste holle wegen een microklimaat. Het is er windluw, schaduwrijk, vochtig, koeler in de zomer en
zachter in de winter dan ‘erbuiten’.

Men vindt er typische schaduwplanten:
allerlei varens, Gele dovenetel, Salomonszegel, Maarts viooltje, enz.
In het vroege voorjaar zijn de met Speenkruid of Bosanemoon begroeide bermen een streling voor het oog.

In de boom- en struiklaag vind je een veelheid aan inheemse soorten en
Bosrank slingert zich tussen de takken door naar het licht.

Löss
Het is een fijne, poederige grondsoort. De lössdeeltjes zijn iets groter
dan kleideeltjes, maar veel kleiner dan zandkorrels. 
De löss is gemakkelijk te herkennen aan haar bruingele kleur en aan
haar homogene, fijne structuur. Wrijf wat löss tussen je duim en
wijsvinger en het voelt zacht aan als een perzikhuidje.
De löss is niet gelaagd en vormt veelal een meters dik pakket.
Het is net als dekzand een windafzetting.
De löss is zeer vruchtbaar, houdt goed water vast en laat overtollig water vrij gemakkelijk door, ideale eigenschappen voor een landbouwbodem dus. Zie verder:
www.geologievannederland.nl/ondergrond/bodems/lossbodem.......

Holle weg
Een weg (of pad ) die in een lösshelling is ingesneden.

. Een holle weg = een weg (of pad ) die in een lösshelling is ingesneden.
Door de insnijding ontstaan er steile wanden langs de weg.

 

De Geul, een snelstromende, meanderende beek:

Ten westen van Valkenburg heeft de Geul een brede dalbodem.
Bij Strabeek, waar we met het Pieterpad de dalbodem oversteken,
is ze ongeveer 600 m breed.
Een dalbodem is de strook die bij hoog water onderloopt en waarin de beek
haar bedding verlegt. (Deze definitie verondersteld dat er geen dijken zijn aangelegd ! )

.
.... Als een gebied wordt opgeheven, gaan de beken (en rivieren) op de rand ervan
.....sneller stromen, waardoor hun erosiekracht toeneemt.
.....Door vertikale erosie ontstaat een V-dal dat zich stroomopwaarts steeds verder het
.....plateau insnijdt (1).
..... Als de opheffing van het gebied ophoudt, komt er een eind aan de verdere insnijding.
.....Haar verval wordt zo gering, dat ze niet meer in staat is tot vertikale erosie.
.....De erosiebasis is nu bereikt (2).
.... Daarna maakt de breedte-erosie het V-dal tot een dal met een brede dalbodem (4).
.... De beek zelf neemt maar een klein deel van de dalbodem in beslag.
.... De rest wordt bij overstromingen bedekt met zand en klei.
.... Wel verplaatst de beek zich voortdurend over haar eigen dalbodem.
.... Al meanderend, steeds op andere plaatsen langs de dalwand schurend, kan een
.... beek haar dalbodem zeer breed maken. De Geul heeft bijvoorbeeld bij Strabeek een
.... dalbodem van ongeveer 600 m breed.

.
In natuurpark Ingendael  grazen Galloway-runderen en Konik-paarden.
D
e snelstromende beek de Geul meandert er vrij over de 600 m brede dalbodem
.
.. De bomen die in het water vallen, mogen bijven liggen.
Een aantal dieren profiteren van
de erosie en zandafzetting. Denk aan de ijsvogel
.. die zijn nest in de beekklifjes graaft, en visjes vangt in rustige delen van de Geul.

.• Hooggelegen paadje langs de Geul.
• De beek schuurt hier langs de steile, beboste dalwand. Hierdoor kon men geen pad
.. onder langs de beek aanleggen, maar moest men wat hogerop gaan.
Langs het afgrondje zijn voor de veiligheid touwen gespannen.



Limburg: land van kastelen, kerken, kloosters, kapellen en wegkruisen

Wezenlijk bestanddeel van het Zuidlimburgse landschap vormen het grote aantal kastelen en landgoederen.
Ze weerspiegelen het verbrokkelde politieke verleden.
Vroeger speelde ook religie een belangrijke rol.
Vandaar de vele kerken, kloosters, kapellen, wegkruisen en Mariabeeldjes.

Wegkruis in Slenaken




Kerkje in Holset.
.

Vijlen.

.

In het centrum van Gulpen.


Wandelweer:
Nieuw venster
www.weer.nl/wandelweer.html?region=6


Andere wandelmogelijkheden in dit gebied:
Het boek Natuur in Nederland van Frank Behrendse staan een klein aantal dagwandelingen in Zuid-Limburg. Hier een voorbeeld:
Wandeling door het zuidelijke Geuldal
Ga eens naar de Voerstreek in Vlaams-Limburg, net over de grens in België.
Ze is minder toeristisch en minder aangeharkt dan Zuid-Limburg, maar zéér mooi.
Neem bijv. de wandeling:
Van Eijsden naar Teuven (21,8 km) uit de wandelgids
GR 128 "Vlaanderenroute Oost "
Een uitgebreide beschrijving vind je in het boek:
Wandelvakanties dicht bij huis; 20 meerdaagse wandeltochten in Nederland,
België, Engeland, Frankrijk en Duitsland, Paul Maes (red).
Uitg. Lannoo 2002.
Zie daarin hfst. 7, blz. 124 t/m 133.
Twee dagetappes van het Pieterpad deel 2 :
.... 12. Sittard - Strabeek
.... 13 Strabeek St.-Pietersberg.


Goede websites:
Nog geen goede gevonden.

.

De Geul tussen Valkenburg en Geulhem.

Van dag tot dag:

1. Eijsden — Slenaken .. (18½ km)
- Reserveer wat tijd om Oud-Eijsden te bekijken. Ik denk daarbij aan:
........... - Kerk en patriciërshuizen aan het Vroenhof
........... - Kerkstraat.
........... - Diepstraat.
........... - Het rivierfront, het Bat (koffiepauze op een terrasje).
........... - Kasteel (in Maaslandse renaissancestijl) met park.
- Ten oosten van Eijsden klim je het plateau op.
- Vervolgens over holle wegen en smalle paden naar de dorpjes Mheer en
.. Noorbeek.
-
Deze eerste dagetappe kent geen steile klimmetjes en ook vrijwel geen
.. uitzichtpunten. Toch is het een heel aardige route.
- Ten westen van Noorbeek kijk je mooi neer op dat dorpje.
.. Ook het voetpaadje er naar toe is klasse.

2. Slenaken Wahlwiller .. (21 km)
.. ( Wahlwiller ligt 2 km ten oosten van Wittem aan de N278 )
- In Slenaken zijn we afgedaald naar het Gulpdal.
- Het Gulpdal is hier een mooi voorbeeld van een asymmetrisch dal.
.. (Zie Deelkaart 5 van je wandelgidsje)
- De oostelijke, steile dalhelling heeft bovenaan (dus op de steilste delen)
. hellingbos. (Hier kun je geen weiland meer maken; dat zou te veel erosie
.. geven.) Wat lager vind je nog wel weiland.
- Ten westen van de beek (Gulp) zie je dellen.
- We verlaten Slenaken en klimmen uit het beekdal omhoog naar het plateau.
- Maar al snel verlaten we dit weer en dalen langzaam af het diep ingesneden
.. beekdal van de Geul in. We passeren daarbij de Epener Volmolen.
- Over enkele holle wegen klimmen we het Vijlenerbos in.
- Aan de noordzijde kom je bij een prachtig uitzichtpunt.
.. Holset ligt 500 m verder aan je voeten. Maak hier een "doorsteek" naar dat
.. gehucht.
- Nu lopen we westwaarts naar het mooie Vijlen en vervolgens Nijswiller en
.. iets links van de route Wahlwiller.


• Dit kaartfragment uit de Bosatlas is wat verwarrend door het kleurgebruik:
.. Donkergroen = Bos ..... Groen = Tuinbouw .... LiLichtgroen = Akkerbouw
..... Grijs = Grasland
Het lichtblauwe lijntje op de beide kaartjes onder Holset is een korte wilde doorsteek.
.. Ze begint bij het mooie uitzichtpunt in het Holsetterbos en eindigt in Holset.
.. (Zie deelkaart 8 van je wandelgidsje)
.. Deze korte route is niet gemarkeerd in het terrein, maar toch eenvoudig te maken.


• In Zuid-Limburg is niet veel bos ( op dit kaartje lichtgroen) .

3. Wahlwilller Houthem St.Gerlach .. (21 km)
- Terug naar de route en over het plateau naar de Gulperberg en Gulpen.
-.Vlak voor Valkenburg komen we door door het bekende Gerendal.
- Vervolgens Valkenburg (attracties: Gemeentegrot, Kasteelruïne).
- Ten westen van Valkenburg heeft het Geuldal een brede dalbodem.
- Het pad voert onderlangs de steile, zuidelijke dalhelling.
..Deze steekt hier ongeveer .60 m boven het dal uit.
..Ze is begroeid met prachtig loofbos.
- Dergelijke hellingbossen hebben een soortenrijke ondergroei.
- We zien de ingangen van een aantal onderaardse groeven ("grotten")
- De vrijstromende Geul heeft op een aantal plaatsen de dalhelling onder-
..graven.
- Dit gebied behoort tot het natuurpark Ingedael. Er lopen halfwilde
..paarden en runderen (Poolse Koniks en Schotse Hooglanders).
- Nu nog één keer het plateau op om te kunnen genieten van een lange af-
..daling naar Amby (de stadsrand van Maastricht).

.. In deze drukke wandel- en fietsregio zijn er zeer veel overnachtings-
.. mogelijkheden. Dus je kunt gemakkelijk een andere dagetappe-indeling
.. maken.



SNP Natuurreizen wandelt ook in Zuid-Limburg:

Zie: www.snp.nl/reis/nederland/zuid-limburg

..


 





Wandelgids:


Nieuw venster Krijtlandpad (Streekpad 7)
.... M. Huls
.....De Vrije Uitgevers, 2001



Te bestellen bij:
Reisboekwinkel de Zwerver ( webshop voor reisgidsen en landkaarten) 



Overnachtingsmogelijkheden:

Deze reis wordt nog veel leuker met een heerlijk hotelletje.
Bekijk hier de mooiste hotels en B&B's :

- Trivago

- Booking.com

.



... Deze wandelsite is niet-commercieel, onafhankelijk en gratis.
... Dat is enkel mogelijk door steun van de bezoekers.
...
... Heb je hier goede info gevonden, toon dan je waardering door een
... kleine donatie voor het vele werk.
... .Zo kan de website ook gratis blijven en uitgebouwd worden!

............................................... .
... • Betaal met deze knop in een paar klikken via je eigen PayPal-saldo.
... • Heb je zelf nog geen PayPal-rekening, dan kun je toch via PayPal
...... vanaf j
e creditcard geld overmaken.

....Uiteraard kun je ook doneren door overschrijving op mijn
.. ING-bankrekening:

.. IBAN : NL38 INGB 0003 5057 89
.. BIC : INGBNL2A
.. t.n.v. P. C.M. Smulders.



Reactie van Marijke Akkerboom:

Beste meneer Smulders,

Allereerst willen wij u hartelijk bedanken voor uw website, waaruit wij veel goede tips voor onze wandelingen halen en hebben gehaald. We waarderen de moeite die u hebt genomen om uw wandelervaringen op te schrijven: met name de duidelijke criteria die u hanteert voor wat u een 'top trail' noemt.

De afgelopen week hebben wij het Krijtlandpad in drie dagen gelopen, onge-
veer zoals u dat beschreven heeft.
Doordat u op uw website aangaf dat de routemarkering in 2010 slecht was, waren wij op alles voorbereid, maar gelukkig bleek de markering in orde, vermoedelijk heeft men het sinds 2010 verbeterd.
Hoe het ook zij, we wouden het u toch even doorgeven.

Nogmaals hartelijk bedankt voor uw geweldige site: we hopen dat u de tijd en de moeite blijft nemen om uw wandelervaringen met anderen te delen !


Marijke Akkerboom & Gerard Mäkel

Zutphen



Weet je aanvullingen en verbeteringen van deze tekst?
Graag een e-mail naar:

e-mailadres

En tot slot: veel wandelplezier !

Piet Smulders, 2010


. ... . ... .