Harzer Hexenstieg
Osterode – Thale = 103 km (via Brockenumgehung)

 

Officiële schrijfwijze is Situering
Harzer-Hexen-Stieg
.
Taalkundig juister is: Harzer Hexenstieg.
(Steig, Stieg = smal, steil pad)


Fotoalbum:
Nieuw venster www.kleins-wanderreisen.de/html/



Begin- en eindpunt:
Van Osterode naar Thale;
in west-oost-richting dwars door de Harz (noordelijkste Duitse middelgebergte)


Lengte en tijdsduur: 103 km (via Brockenumgehung).
Via de Brockenumgehung wil zeggen: vanaf Torfhaus via St. Andreasberg en
Braunlage naar Königshütte. Het is 8 km meer dan rechtstreeks over de
Brocken.
Als je deze wandeltrektocht met een lichte dagrugzak loopt , terwijl je de
hoofdbagage laat bezorgen, kun je het traject in 5 dagen lopen(zie verderop bij
Van dag tot dag).
Ga je echter met
trekkingrugzak en tent dan heb je zo'n indeling niet nodig.
Je bent dan vrij in doen en laten en kunt 's avonds altijd wel een tentplek
vinden.
Je hebt dan wel 2 dagen méér nodig, omdat je met een trekkingrugzak minder
kilometers per dag aflegt.


Beste periode:
Juni, juli en augustus.
Het Station Brocken bevindt zich op 1141 m boven zeeniveau.
De wandelroute bevindt zich grotendeels veel lager (tussen 300 en 800 m
hoogte).
Daar beneden is het dus ongeveer 4 graden warmer dan boven op de Brocken.
Je kunt dus 4 graden bij de temperaturen in de tabel optellen.
Waarom september niet?
1. 's morgens droogt je tent niet meer op voor 10.00 uur, zodat je ze nat moet
.. inpakken.
2. koude dagen behoren in september al tot de mogelijkheden.
3. 's avonds is het dan al vroeg donker.

.Klima Station Braunlage
apr
mei
jun
jul
aug
sep
okt
.Gemiddelde maximumtemperatuur °C
9
14
18
19
19
16
10
.Maandsom neerslag (mm)
85
80
98
126
105
97
122
( Gem. maximumtemp. De Bilt )
14
18
20
23
23
19
15



Osterode.


Middelgebergte Harz:
• De Harz is het noordelijkste middelgebergte van Duitsland.
• Het heeft toppen boven de 1100 m.
Door langdurige verwering en erosie zijn ze afgerond.
Zo'n berg met afgeronde top noemt men in het Duits "Kuppe".
Voorbeeld daarvan is de hoogste berg, de Brocken (1141 m).
• De rivieren hebben in dit gebergte diepe kloven uitgeslepen met
spectaculaire, steile granietwanden.
De Bodeschlucht is zo'n kloof, de grootste ten noorden van de Alpen.
• De Harz kent een lange mijnbouwgeschiedenis. De eerste mijn ontstond al
in de twaalfde eeuw. Pas enkele decennia geleden is de laatste gesloten.
Je ziet er nog overal overblijfselen van. Ook de natuur werd er door beïnvloed.
Zo zijn de vele stuwvijvers en de fijnsparrenbossen door mijnwerkers
aangelegd.
• Na de Tweede Wereldoorlog liep het Ijzeren Gordijn, de gemeenschappelijke
grens van de twee Duitslanden, dwars door de Harz. De twee landen
ontwikkelden zich op allerlei gebied heel verschillend. Na de eenwording zijn
die verschillen nog lang niet uitgewist. Enkele voorbeelden:
1. De West-Harz heeft veel monocultures van Fijnspar; de Oost-Harz
daarentegen óók nog prachtige gemengde loofbossen.

2. De West-Harz is meer gemoderniseerd; in oost vind je echter nog veel
authentieke huizen.

• Een 250 km² groot areaal van de Harz is beschermd in het
Nationalpark Harz.
• Er ligt een cirkel van mooie vakwerkstadjes rond het massief, bijv. Stolberg,
Goslar, Quedlinburg en Wernigerode.



Harzer Wasserregal: Dammgraben.
Het is een smal kanaaltje met ernaast een onderhoudspad.



.
Huettenteich Altenau.
Huettenteich in Altenau. Dit is een van de stuwvijvers.


'Brockenumgehung' (32 km) is mooier dan de 'Goetheweg':
Deze variant voert van Torfhaus niet over maar rondom het Brockenmassief.
Eerst ga je zuidwaarts naar het vroegere mijnstadje St. Andreasberg en dan
via Braunlage oostwaarts.
Ter hoogte van de Rastplatz Steinbachtal ( 500 m ten noorden van Neuehütte)
sluit de route weer aan op de Harzer Hexenstieg.
Deze variant is iets gemakkelijker, omdat de klim naar de top van de Brocken
wordt vermeden.
Een cultureel hoogtepunt is een bezoek aan het voormalige mijnstadje
St. Andreasberg (Schaubergwerk Grube Samson, Grube Catharina Neufang).
Zie Mooiste dagwandelingen Duitsland (viertbeliebteste Tour Deutschlands)
Dit is een mooiere etappe dan de derde etappe (Torfhaus - Brocken).
Vanuit Königshütte kun je desgewenst naar Bahnhof Drei Annen Hohne en
vervolgens met de stoomtrein alsnog de Brocken bezoeken en daarna:
- afdalen via het mooie pad Eckerlochstieg,
- door het aardige dorpje Schierke oostwaarts tot aan de kerk,
- vanaf de kerk via een Naturlehrpfad naar Bf Schierke (Bf = Bahnhof) en
- verder noordwaarts naar de rotsformatie Erdbeerkopf, om tenslotte
- oostwaarts naar Bf Drei Annen Hohne en Königshütte te lopen.
(Zie ook reactie van Agnes Bennen onderaan.)



De Harz bij Torfhaus met heel in de verte de Brocken.


Moeilijkheidsgraad:
Middelzware dagwandelingen.

Terrein varieert van heuvelachtig tot bergachtig. Afstanden tot 24 km per dag.
Etappe 1. Osterode Altenau heeft 670 hoogtemeters stijging.
Bij etappe 2. Altenau Torfhaus Sankt Andreasberg is de klim naar
Torfhaus (Magdeburger Weg; de 'Steile Wand') een omhooglopend pad van
220 hoogtemeters.
De laatste etappes kennen weinig stijging.
Over het geheel genomen vind ik de Harzer Hexenstieg middelzwaar, en dus
vergelijkbaar met bijv. paden als Altmühltal-Panoramaweg, Malerweg en
Rothaarsteig.



Routemarkering:
Matig (in 2007). Regelmatig moest je stilstaan op een kruising om de situatie
goed te bekijken. Soms was zelfs de kaart daarbij nodig.


Bevoorrading:
Levensmiddelen: geen probleem. Er waren voldoende dorpjes met een
levensmiddelenwinkeltje.
Drinkwater: Sommige dagen de veldflessen vullen in de dorpjes.
Onderweg kom je dan weinig huizen tegen.

Op het Goethe-pad naar de Brocken
Op het 'Goethe-Pfad' naar de Brocken (1141 m).
.Torfhausmoor
Torfhausmoor met smalspoorlijn.
De nostalgische stoomtreinen van de ‘Harzer Schmalspurbahnen’ (HSB) rijden dagelijks
tussen de Brocken en Drei Annen Hohne (aansluiting naar Wernigerode en Nordhausen).
De treinen overbruggen het traject Drei Annen Hohne – Brocken in ca. 50 min
( 19 km; hoogteverschil 585 m). Meer onder www.hsb-wr.de/


Wildkamperen: geen probleem.


Hoogtepunten:
...


Eindbeoordeling:
Harzer Hexenstieg is een echte top-trail.


Beste websites:
Nieuw venster www.fernwege.de/d/hexenstieg/index.html

Nieuw venster www.hexenstieg.de

Nieuw venster http://easyhiker.co.uk/hexenstieg-where-witches-go-hiking/

Nieuw venster www.wanderfreunde-leidenhofen.de/html/harzer_hexen-stieg.html

Nieuw venster www.planet-wissen.de (met algemene informatie over de Harz)

Nieuw venster www.oppad.nl/?bestemming=op-pad-light-harzer-hexenstieg-duitslands-...


Brocken:
• De Brocken is de enigste hoge berg (1142 m) zo ver noordelijk in
Duitsland.

Op mooie dagen komen er dan ook 30.000 bezoekers.
• Voor Atlantische depressies i
s hij de eerste hindernis. Het is er daarom
dikwijls bewolkt, koud en winderig.
Heinrich Heine, de grote Duitse dichter, schreef daarom in het
gastenboek:
'Grosze Steine, müde Beine, saure Weine, Aussicht keine. Heinrich Heine'

Vegetation des Brockens:
Aufgrund des rauen Klimas ist der Brocken ein Lebensraum seltener
Arten. Der Brockengipfel gehört zur subalpinen Vegetationszone.
Seine Flora und Fauna sind vergleichbar mit denen von Nordskandinavien
und den Alpen. Hauptsächlich findet sich dort eine Zwergstrauchheide.
Der Brockengipfel liegt als einziger Berg des deutschen Mittelgebirgs-
raumes oberhalb der Waldgrenze, so dass allenfalls sehr kleinwüchsige Fichten dort zu finden sind.
Im Brockengarten wird die Flora vom Nationalpark Harz gehegt und in
regelmäßigen Führungen Besuchern vorgeführt.




Rotsen en vegetatie boven op de Brocken.



Lebensräume (leefgebieden; habitats) im Nationalpark Harz

1. Buchenwälder (Beukenbossen):
Von den Randlagen bis auf 700 m ü. NN bilden heute Büchenwälder die
natürlicherweise dominierende Waldgesellschaft im Harz
.
Der Flächenanteil an Buchenwäldern beträgt im Nationalpark Harz
derzeit 17 %; natürlicherweise würde dieser Anteil entsprechend der Höhenzonierung über 50 % betragen.
(Conclusie: hier zijn veel Beuken vervangen door Fijnspar omdat deze
sneller groeit. Vandaar het veel te lage percentage Beukenbos)
Ein wesentliches Ziel des Nationalparks ist es daher, dass sich die
natürlichen Vegetationsverhältnisse hier wieder einstellen können.


2. Buchen-Fichten-Mischwälder
(Beuken-Fijnsparren-Gemengde bossen)
:
In den mittleren Lagen des Mittelgebirges, zwischen 700 und 800 m
ü NN, würde man unter natürlichen Bedingungen von Fichte
(= Fijnspar)
(Picea abies) und Rotbuche (= Beuk) (Fagus sylvatica) dominierte
Mischwälder antreffen.
Diese sind jedoch bewirtschaftungsbedingt seit langem bis auf wenige
Reste reinen Fichtenbeständen gewichen.

(Hier zijn dus zelfs bijna alle Beuken vervangen door de Fijnspar)
Neben Buche und Fichte als Hauptbaumarten tritt in diesen Wäldern als weitere Baumart der Bergahorn
(= Gewone esdoorn)
(Acer pseudoplatanus) auf
.

3. Fichtenwälder (Fijnsparrenbossen):
In den höchsten Lagen des Mittelgebirges von etwa 800 m bis zur
Waldgrenze bei ca. 1.000 m ü. NN, gedeihen von Natur aus
Fichtenwälder, in denen auch Laubgehölze wie:
- Ebereschen (Wilde lijsterbes) (Sorbus aucuparia),
- Hänge- und Moorbirke (Ruwe berk en Zachte berk,
- Weiden (Wilgesoorten) (Salix spec.)
in unterschiedlichen Anteilen zu finden sind.
Hohe Tau- und Nebelbildung (dauw- en mistvorming) sowie hohe Nieder-
schlagswerte sind charakteristisch für diesen Bereich.

Diese hohe Luftfeuchtigkeit ist als Ursache dafür anzusehen, dass die
natürlichen Fichtenwälder des Harzes eine reiche Moos- und Flechten-
flora
aufweisen.
Trotz der Naturnähe (= het nagenoeg natuurlijk zijn) dieser Wälder
findet man hier nur noch wenige heimische
(= inheemse), genetisch
angepasste Fichten, die durch ihre herabhängenden Äste und dicken
Astansätze

besonders gut mit der hohen Schnee- und Eisbelastung zurecht kommen.
Statt dessen wachsen auch dort Tieflandfichten oder Übergangsformen.

(Conclusie: hier vinden we dus nog steeds Fijnspar, maar de
Berg-Fijnspar is vervangen door de sneller groeiende Laagland-Fijnspar)




4. Schlucht-, Au- und Quellwälder
(Ravijn-, Ooi- en Bronbossen).
Nur sehr kleinflächig treten im Nationalparkgebiet Schlucht, Au- und
Quell
wälder auf. Allerdings leisten gerade sie als Sonderstandorte einen wichtigen Beitrag zur natürlichen Artenvielfalt des Gebietes.
Die Rotbuche
(Beuk) fehlt in dieser Waltgesellschaften. Sie tritt zurück zugunsten anspruchsvollerer Laub-
baumarten wie
- Bergahorn
(Gewone esdoorn),
- Sommer-Linde
(Zomerlinde),
- Berg-Ulme
(Ruwe iep) oder
- Gewöhnliche Esche
(Gewone es)

5. Hochmoore (Hoogvenen):
Der Harz ist in seinem Westteil in besonderem Maße den Steigungs-
regen und somit entsprechend hohen Niederschlagsmengen ausgesetzt,
so dass es hier zu Hochmoorbildung kommen konnte.
Bedingt dadurch liegen die Hochmoore nahezu vollständig in den
Hochlagen und somit innerhalb des Nationalparks.
Hochmoore haben in der regel keine Verbindung zum
Mineralbodenwasser und sind deswegen extrem
nährstoffarm.
Den wesentlichen Anteil an der Vegetation der Hochmoore haben die Torfmoose (Veenmossen) (Sphagnum spec.) Es sind wurzellose Moose
mit regelmäßig verzweigten Stämmchen, die unten absterben und oben unentwegt weiterwachsen.
Ganz beachtlich ist die Fähigkeit dieser kleinen Pflanzen, Wasser zu
speichern
.
Mit Hilfe ihrer Wasserzellen in den Blättern und ihren Wassersäcken in
den Stengeln sind sie in der Lage, das Wasser kapillar hochzuheben,
so dass der Wasserspiegel der Hochmoore in der regel mehrere Meter
über dem Grund-wasserspiegel liegt.

Die unteren, abgestorbenen Teile sind Hauptbestandteil des für die
Moore typischen Torfs.

Torfabbau hat sich im Harz nie gelohnt, weil zum einen die Torfsoden
aufgrund der hohen Niederschläge nur schlecht trockneten und zum
anderen der Transport sehr schwierig und somit kostenträchtig war.
Allerdings wurden Maßnahmen zur Entwässerung durchgeführt, um in
Zeiten des Holzmangels neue Flächen zur Aufforstung mit Fichten zu gewinnen.
Diese Maßnahmen führten zu einer Reduzierung der waldfreien
Moorflächen im Oberharz und bewirkten gleichzeitig eine Zerstückelung
der einst großen, zusammenhängenden Moorflächen.





Groszes Torfhausmoor.

6. Felsen und Blockhalden ( Rotsen en blokkenhellingen)
Felsen und Blockhalden durchsetzen meist kleinflächig, jedoch in großer
Zahl vor allem die mittleren und höchsten Lagen des Gebirges.
Wegen der großen täglichen Temperaturschwankungen und der
geringen Wasserspeicherkapazität, stellen sie Extremstandorte dar.
Moose und Flechten
(lichenen) sind die charakteristischen
Pflanzengruppen dieses Lebensraumes, da sie am besten an die
extremen Bedingungen angepasst sind.
Blütenplfanzen und Farne könen nur dort aufkommen wo in Spalten oder Nischen etwas Feinboden als Wurzelraum vorhanden ist.


7. Fließgewässer.
Sie sind noch sehr naturnah (= nagenoeg natuurlijk) und zeichnen sich
durch hohe Strukturvielfalt und sauberes Wasser aus.
Sie erreichen hohe Fließgeschwindigkeiten und zeigen stark
schwankende Abflussmengen.
In Hochwasserzeiten müssen die
Fließgewässer teilweise das 1.000-fache dessen aufnehmen, was in Trockenzeiten abfließt.


 

Rappbodetalsperre - die größte in Deutschland.
.

 

 

Van dag tot dag:

Aankomst in Osterode:
De prachtige binnenstad heeft vele mooie vakwerkhuizen, waarvan
enkele zelfs uit de 10e eeuw stammen. In 1720 werd er een graanopslag
voor de Harz gebouwd. Ze moest voor voldoende voedsel voor alle
mijnwerkers zorgen. Tegenwoordig wordt dit gebouw als gemeentehuis gebruikt.

1. Osterode — Altenau .. (24 km)
- Die erste Etappe startet in der farbenfrohen Fachwerkstadt Osterode.
- Auf dem Hundscher Weg folgen Sie bergauf der Route, auf der früher
. Eselskaravanen in den Oberharz gezogen sind, um Bergbausiedlungen
. zu versorgen.. Sie komen in eine Region, die vom Bergbau geprägt ist.
. (De tocht begint met een lange, matig steile klim over brede boswegen
. naar de waterscheiding van de Innerste en de Söse.
. (Dit eerste gedeelte heeft niet veel sterren bij:
. Nieuw venster www.fernwege.de/hitlisten/etappen/hexenstieg/index.html )
- Nach 10 Kilometern erreichen sie die ersten Teiche, Gräben und Bäche,
. die als Bestandteile vom Oberharzer Wasserregal mit dem Ziel der
. Energiegewinnung angelegt wurden.
. Dit is een oud waterverzamelsysteem van smalle kanaaltjes
. (Wassergräben) en stuwvijvers (Stauteichen).
. Er werden zelfs aquaducten (Dammen) en onderaardse kanaaltjes
. (Stollen) aangelegd.
. Dit systeem leverde water voor de voor de waterraderen waarmee erts
. en water uit de mijn naar boven werden gebracht.
. Meer onder:www.harzwasserwerke.de/index2.html?ohwr.html~haupt
- We passeren onderweg de Sperberhaier Damm, een aquaduct van
. 900 m lang en 16 m hoog.
. Nun sind die Wege fast immer eben und führen bis Altanau meist an
. Wassergräben entlang.
(De smalle kanaaltjes lopen bijna parallel aan
. de hoogtelijnen, dus ook de wandelaar loopt vrijwel horizontaal over
. het erlangs liggende onderhoudspad.)
- Fast die gesamte Route verläuft auf stillen Waldwegen, lediglich für
. einen guten Kilometer entlang der B 242 kann es in
. Hauptverkehrszeiten etwas lauter werden.

2. Altenau Torfhaus Sankt Andreasberg .. (9 + 12 = 21 km)
- Auf dieser Etappe laufen sie überwiegend auf fast ebenen Waldwegen
. am Dammgraben entlang.
- Kurz vor Torfhaus geht es dann steil bergauf.
. (Een venijnige klim langs een smal bospad (Magdeburger Weg) in steil
. terrein.)
- Das Landschaftsbild ändert sich, Sie kommen in den Nationalpark Harz,
. der sich in diesem Bereich steinreich und felsig zeigt.
- Torfhaus ist ein beliebter Ausgangspunkt für Brockenwanderungen,
. ganze Reisebusse steuern den Ort an und entsprechend viele Menschen
. und gastronomische Einrichtungen sind hier zu finden.
- Auf dem wie verzaubert anmutenden 'Märchenweg' kommen Sie zum
. traumhaft gelegenen Oderteich. Der Uferweg verläuft zum großteil auf
. Holzstegen
(loopplanken), immer mit Blick auf den See, der sich
. anmutig in .die Landschaft fügt.
- Danach führ die Route fast eben am Rehberger Graben entlang.
- Zahlreiche Tafeln informieren über die Geschichte des Grabensystems
. sowie über geologische und botanische Besonderheiten.
- Im letzten Abschnitt geht es bergauf nach Sankt Andreasberg.

3. Sankt Andreasberg Königshütte .. (24 km)
- Diese Etappe bringt Sie vorbei an den lichten Bergwiesen bei Sankt
. Andreasberg und Braunlage.
- Am fuße des Wurmberges, dem höchsten Berg Niedersachsens, laufen
. Sie durch ein Zentrum des Wintersports.
- In Elend dann erreichen Sie die Kalte Bode und wandern im
. Auenbereich des Flusses.
- Vorbei am Rastplatz Steinbachtal, wo die Brockenroute sich wieder mit
. der südlichen Umgehung vereint, erreichen sie Königshütte.

. (De dagwandeling Sankt Andreasberg Braunlage werd verkozen tot de
. Viertbeliebteste Tour Deutschlands. Probeer daarom in het weekend
. hier weg te blijven, vanwege de drukte.)

4. Königshütte Altenbrak ( Nordliche Route) .. (24 km)
. (Alte/Neue Bergbau regionen)
- We volgen de Bode langs de Überleitungssperre, vervolgens het
. Tiefen-bachtal en de Hohe Kleef (uitzichtpunt).
- Een 'Abstecher' (= uitstapje) zijn de Rübelander Tropfstein-höhlen
. (Baumannshöhle en Hermanshöhle). (Nieuw venster www.harzer-hoehlen.de )
- Vervolgens loop je langdurig langs de Stausee Wendefurt. (Let op!
. Veldfles. vullen in Neuwerk, want de Stausee Wendefurt heeft géén
. drinkbaar water).
. Je volgt een ruig paadje, dat op en neer golft en veel bochten maakt.
. Wel is er daar mooi hellingbos. Aan de overzijde van het meer zie je de
. grootste stuwdam van Duitsland: de Rappbodetalsperre (106 m hoog).
- Routeverbetering: Bij aankomst in het dorpje Altenbrak kun je beter de
. rivier oversteken en door het dorpje wandelen. (Het langeafstandspad
. blijft aan de zuidzijde, zodat je in dat geval weinig van het erg mooie
. dorp ziet.)

5. Altenbrak Thale .. (13 km) . (Bodetalschlucht)
. Deze laatste etappe ondervindt al meerdere jaren problemen door
. aardverschuivingen.
. Er zijn daarom borden geplaatst dat wandelen op eigen risico is.
. Informeer vooraf naar de actuele toestand van het pad.

- Door het Bodetal lopen we naar Treseburg en vanaf daar in 2½ uur
. door de lange kloof Bodetalschlucht, naar Thale. (Een prachtige af-
. sluiter)
- Informatieborden geven in die 'Grand Canyon van de Harz' uitleg over
. geologie en botanie.
- Hoe dichter we bij Thale komen, hoe dieper de kloof wordt en hoe
. hoger de steile granietwanden oprijzen.
- Toegift:
.. bezoek met de trein Quedlinburg met zijn mooie Middeleeuwse
. centrum (UNESCO Wereldcultuurerfgoed)
.. Video uit de serie Schätze der Welt:
.. www.swr.de/schaetze-der-welt/die-altstadt-von-quedlinburg



Welke wandelingen heeft SNP in de Harz ?
Deze touroperator heeft soms een goed alternatief voor mijn route.

Zie : www.snp.nl/reis/duitsland/harz/a



2. Dagtochtje naar de Brocken:

Halverwege de Harzer Hexenstieg kun je een dag inlassen om de
Brocken te bezoeken. Je kunt het natuurlijk ook na afloop doen.
- Ga vanuit Königshütte naar Bahnhof Drei Annen Hohne en vervolgens
. met
de stoomtrein ( 50 minuten) naar de Brocken, daarna
- afdalen via het mooie pad Eckerlochstieg, vervolgens
- door het aardige dorpje Schierke oostwaarts tot aan de kerk,
- vanaf de kerk via een Naturlehrpfad naar Bf Schierke (Bf = Bahnhof) en
- verder noordwaarts naar de rotsformatie Erdbeerkopf, om tenslotte
- naar Bf Drei Annen Hohne en Königshütte te lopen.



3. Durchs Ilsetal zum Brocken:
... Achtung, Steigung
!

Der 11 Kilometer lange Pfad von Ilsenburg entlang der Ilse hoch zum
Brocken, vorbei an den kaskadeförmigen Ilsefällen und bizarren Felsen, ist einer der schönsten Wanderpfade im Harz.

Er trägt den Namen des Dichters Heinrich Heine, der einst diesen Weg genommen haben soll.

Der Aufstieg mit 800 Höhenmetern und bis zu 15 Prozent Steigung ist durch-
aus anspruchsvoll.

Länge: 11 Kilometer 
Tageswanderung



4. Wandelmogelijkheden in de omgeving:

Zie bijv. onderstaande wandelingetjes uit Rother Wandelgids Harz blz 9.






Tresenburg - Häuser an der Bode.



Twee benodigde wandelgidsjes:

Hikeline- wandelgidsje
Nieuw venster
Hikeline Fernwanderweg Harzer-Hexen-Stieg
.... Verlag Esterbauer
.... - Deelkaartjes voldoen prima. Schaal 1: 35.000.
.. . ...1 cm = 350 m
...... .3 cm = ± 1 km

 


Harzer-Hexen-Stieg wandelgids

Nieuw venster KartoGuide: Der Harzer Hexen-Stieg.
.... Der offizielle Führer mit
.. . Karte (Maßstab 1:30.000)
.... zum Wanderweg durch den Harz.



Die Letzten Paradiese boek

In het volgende boek staat een prachtige
inleidende tekst over: Naturpark Harz en Nationalpark Harz.
Een must voor je wandelbieb.

Nieuw venster Die letzten Paradiese: Das große Handbuch
.. . der deutschen ................



Te bestellen bij:
Reisboekwinkel de Zwerver ( webshop voor reisgidsen en landkaarten) 



Overnachtingsmogelijkheden:

B&B's en hotels boek je . hier.




Reactie van Agnes Bennen:

"De route naar de ‘Brocken’ is volgens ons erg geliefd als dagtripje in
combinatie met een ritje in de stoomlocomotief.
We liepen dan ook van Torfhaus in optocht naar de ‘Brocken’.
Na de afslagen naar Schierke werd het gelukkig weer rustiger.

We vonden de route van Koningshutte naar Torfhaus over
Braunlage (de Brockenumgehung) mooier dan de route over de
Brocken.

De natuur en het landschap waren er afwisselender, hoewel je op het
laatst wel een heel stuk door het bos loopt.
Op deze zuidroute was bevoorrading geen probleem."

Verder viel het ons op dat in Duitsland honden over het algemeen geen
enkel probleem zijn. 

Met vriendelijke groeten,

Arjan, Agnes en hond Pippo



... Deze wandelsite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis.
... Dat is enkel mogelijk door de steun van de lezers.
... Door een kleine donatie kun je je waardering tonen en
.....meehelpen om de website gratis online te houden !

..............................................
... • Betaal met deze knop in een paar klikken via je eigen PayPal-saldo.
... • Heb je zelf nog geen PayPal-rekening, dan kun je toch via PayPal
...... vanaf j
e creditcard geld overmaken.

....Uiteraard kun je ook doneren door overschrijving op mijn
.. ING-bankrekening:

.. IBAN : NL38 INGB 0003 5057 89
.. BIC : INGBNL2A
.. t.n.v. P. C.M. Smulders.

 


Weet je aanvullingen en verbeteringen van deze tekst?
Graag een e-mail naar:

e-mailadres

En tot slot: veel wandelplezier !
Piet Smulders, 2007

. ... . ... .