.
VIGLESDALEN *

Over een puinhelling van enorme rotsblokken.

 

 

2.10 .+ 1.50. =. 4 uur (zuivere looptijd)
(Je
stijgt het eerste uur geleidelijk 300 hoogtemeter).

Lichte wandeling.

Heen-en-terugwandeling vanaf de parkeerplaats bij boerderij Nes (op 130m boven zeeniveau) naar Viglesdalen (Turisthytte) ( op 430m boven zeeniveau).

Goed gemarkeerd in het terrein met rode stippen en T's van de Noorse bergsportvereniging DNT.

Je loopt over een oude veedrift waarbij je onderweg drie watervalletjes passeert en vervolgens over een puinhelling van enorme rotsblokken.



.....Groen= bos .....Grijs= open gebied
....
Blauwe horizontale lijntjes= veen

Dit kaartfragment is voldoende. Je hoeft dus geen turkart te kopen.
Een goede kaart van heel Noorwegen vind je op www.norgeskart.no

......... Groen = bos ....Geel = open gebied.... Donkerblauw = veen..... Lichtblauw = rivier
 Je stijgt alleen de eerste helft van de route geleidelijk ca. 300 hm.


Routebeschrijving:
 De route voert over een oud weggetje, een voormalige veedrift
van rond 1900.
De eerste meters gaan over kale rots. Door de vele voetstappen is het dunne bodemdek verdwenen. Men gebruikt dit terrein als weiland. De Jeneverbes handhaaft zich hier op dit ruige, beweide terrein veel beter dan in Nederland.
Het aangelegde weggetje is ca. 1½ m breed. Het bestaat uit blokken met aarde ertussen.

Het geluid van een waterval wordt hoorbaar, maar in het begin zie je daarvan alleen het bovenstuk. Bij het bordje met Sendingfossen erop, blijkt het een aardige waterval te zijn. Voor Noorse begrippen is het echter maar een kleine.
Ook de volgende waterval de Hiafossen zit half verborgen achter een rotspartij. Aan de overzijde van de rivier Storånå was de voormalige boerderij Hia te zien.
We komen bij de eerste rotsdrempel aan. Hier stort de derde kleine waterval naar beneden. Achter deze rotsdrempel ligt een klein trogbekken met daarin het kleine meer Hiavatnet.
We steken via een oude, stenen brug, gelegen op een tweede rotsdrempel, de rivier over naar de noordzijde van het dal.
We hebben achter deze tweede rotsdrempel een groot trogbekken met daarin het meer Viglesdalsvatnet en aan de oostzijde een delta en spoelzandvlakte.
Aan de noordoever van het Viglesdalsvatnet is een vertikale rotswand waar afbladdering (exfoliation (eng.) plaatsvindt. Losgeraakte rotsblokken storten daar naar beneden en hopen zich op in een puinhelling aan de voet. De rotsblokken zijn soms zo groot als een huis.
Waar de rivier Storånå in het Viglesdalsvatnet uitmondt, komt het water tot rust en vormt er dus een delta.
Op de spoelzandvlakte daarachter zien we nog oude geulen liggen.
De Viglesdalen (Turisthytte) heeft 3 hutten van verschillende leeftijd. Zie de verschillen.

A scenic hike where you will pass the waterfalls of Sendingfossen and Hiafossen/Granefossen before you move on past the Viglesdalsvatnet lake with the big-walls towering high over your head.

Very well-made path up the Viglesdalen valley to the Viglesdalen cabins operated by the Stavanger Trekking Association. The path is an old construction road built by migrant Swedish workers in 1907–1912 - you'll pass a number of information signs with historic facts about the valley. The Viglesdalen cabin itself is beautifully situated on a grazy floodplain. The cabin is accessible for day-visitors at a fee or you can spend the night there.

It is possible to do this walk as a daytrip back and forth to the parking lot, but length and time noted here are for a single way to the cabin - presuming you spend the night there, that is. 


De eerste meters gaan over kale rots. Door de vele voetstappen is het dunne bodemdek verdwenen.

Het aangelegde weggetje is ca. 1½ m breed. Het bestaat uit blokken met aarde ertussen.
De Jeneverbes handhaaft zich hier in Noorwegen op de ruige, beweide terreinen veel beter dan op de hei in Nederland.

...


Sendingfossen.

Hiafossen.

We steken via een oude, stenen brug, gelegen op een tweede rotsdrempel, de rivier over naar de noordzijde van het dal.
De vertikale rotswand is imponerend. Sommige vooruitspringende rotsen hebben geen steun meer van onderen en lijken ieder moment te kunnen afbreken en neerstorten.

Je kijkt oostwaarts over het Viglesdalsvatnet.
Helemaal aan het einde zie je de delta en de spoelzandvlakte.

Dit pad over de reusachtige puinhelling Kvita råsa is aangelegd rond 1900 door Zweedse gastarbeiders. Het diende als veedrift. Voorheen moest men met een roeiboot over het meer.
In de vertikale rotswand (zoals hier achter in de foto) vindt afbladdering plaats. Losgeraakte rotsblokken storten naar beneden en hopen zich op in een puinhelling aan de voet.
Dit harde gesteente breekt bijna niet in kleine stukken. Sommige blokken bleven zo groot als een huis. Het landschap oogt daardoor dramatisch.

Bij puinhellingen liggen de grootste blokken altijd onderaan en de kleinste bovenaan. Dit komt omdat de grote veel gemakkelijker over alles heen kunnen rollen.
Waarschijnlijk vielen een aantal grote rotsblokken op een toenmalige gletsjertong en wisten zodoende zelfs het midden van het meer te bereiken.


Een flinke rotsblok liggend op het pad op de reusachtige puinhelling geeft mij een onbehaaglijk gevoel om hier te lopen. Dat wordt nog versterkt door de imposante, vertikale rotswanden en het waarschuwingsbordje voor vallende stenen.
Gelukkig is de statistische kans om geraakt te worden te verwaarlozen.

Hier op de foto was een van de weinige gedeelten waar de puinhelling inaktief was (en dus begroeid).

Hangende dalen met dikwijls een waterval (en aanpassingskloof) bij de monding: het zijdal Rausdalen is zo'n hangend dal. Het watervalletje is hier op de foto nauwelijks zichtbaar.


Viglesdalen (Turisthytte).
In het midden de oude hut; rechts in de verte de nieuwe.

Hoofdstuk4

1. Het dwarsprofiel van voormalige gletsjerdalen is U-vormig met steile dalwanden en brede, vlakke dalbodem.

. Dalen en fjorden die in het Pleistoceen langdurig vergletsjerd zijn geweest, bezitten veelal een karakteristiek dwarsprofiel.
In vergelijking met niet-vergletsjerde rivierdalen, die vaak een V-vormig dwarsprofiel hebben, zijn de dalbodems sterk verbreed en zijn de dalwanden, althans onder in de dalen, veel steiler geworden. Het dwarsprofiel is daardoor U-vormig. Men spreekt van 'trogdalen'. (Het U-vormig dwarsprofiel wordt vaak nog geaccentueerd doordat het laagste deel van de dalbodem na de vergletsjering verder vervlakt is door:
. opvulling van meren, en/of
. afzetting van rivierzand en -grind.

. De verbreding van de dalbodems is het gevolg van de omstandigheid dat gletsjererosie, i.t.t. riviererosie, niet beperkt is tot een smalle strook onderin het dal (de rivierbedding zelf), maar plaatsvindt over de gehele door ijs bedekte oppervlakte (dus de gehele dalbodem en het onderste deel van de dalwanden (zie fig. 2 hieronder).

.
. The formation of a U-shaped cross-profile.
. Fig. 1 Before the Ice Age:
Rivers in mountains ran down V-shaped valleys.

. Fig. 2 During the ice Age:
When a glacier rumbled down the same valley the ice was so thick that it was able to abrade
(schuren) and pluck (plukken) the valley floor(dalbodem) as well as the valley sides (dalwanden).
(plucking = a type of glacial erosion that occurs when ice freezes onto the landscape, ripping out
rocks when it moves).
So the V-shaped valley became a U-shaped valley, with a flat floor
(bodem) and steep sides(wanden).
Its cross-profile
(dwarsdoorsnede) is U-shaped (U-vormig)

. Fig .3 After the Ice Age:
Now that the ice has all gone, this U-shaped valley has a river flowing through them again. But the river is too small for this very wide valley and is called misfit stream
(hongerrivier).
At the valley sides
(dalwanden) , scree(hellingpuin) often builds up from all the freeze-thaw weathering(vorstverwering) that has taken place on the valley sides (dalwanden) above.


. Hoe diep de uitschuring is, houdt vooral verband met de hardheid van het gesteente, daarnaast de dikte en stroomsnelheid van het ijs.

. Kleine zijgletsjers zijn minder dik dan de hoofdgletsjers. Daardoor zijn de dalen van kleine zijgletsjers ook veel minder diep uitgeslepen dan de hoofdgletsjerdalen waarin zij uitmonden. Dit leidt, na afsmelting, tot de aanwezigheid van 'hangende' zijdalen. (Zie tekening B)
(Bij rivier-erosie ligt de bodem van het zijdal bij de monding gewoonlijk wel op hetzelfde niveau als de bodem van het hoofddal)

.

.

A. During maximum glaciation (vergletsjering) , the U-shaped trough (trog) is filled by ice to the level of the small tributaries (zijgletsjers).

B. After glaciation the trough floor (trogbodem) may be occupied by a stream and ribbon lakes (langgerekte meren).

C. If the main stream is heavely loaded, it may fill the trough floor with alluvium (alluvium; alluviale afzetting).

D. Should the glacial trough (gletsjertrog) have been deepened (uitgediept) below sea level, it will be occupied by a deep, narrow estuary known as fjord.

Een fjord is eenzelfde reliëfvorm als een U-vormig dal, maar hier heeft de gletsjer zich zo diep ingesneden dat na het afsmelten van het ijs dit U-vormige dal met zeewater is gevuld (zie tekening D).
Je ziet dat op de fjordbodem nog geen alluviale afzettingen zijn.
Slechts bij het boveneinde van een fjord is er een begin van delta-afzettingen in de fjord. Denk bijv. aan Lysebotn; zie: www.pietsmulders.nl/dagwand

.
. Austerdalen is a U-shaped valley (dal met een U-vormige dwarsprofiel).

 

 

 

2. Het lengteprofiel van voormalige gletsjerdalen bestaat uit een afwisseling van trogvormige bekkens en rotsdrempels.

.


. Trogvormige bekkens:
Ze ontstaan doordat het dikke gletsjerijs in staat is om het puin uit een bekken omhoog te transporteren. Het plaatselijk gesteente moet wel relatief zacht zijn.
Ze kunnen diepten bereiken van tientallen, zelfs honderden meters. Aanvankelijk vullen deze trogvormige bekkens zich met langgerekte meren (ribbon lakes) Maar omdat de gletsjerrivieren veel sediment meevoeren worden ze geleidelijk opgevuld met delta-afzettingen en ontstaan er vervolgens spoelzandvlaktes bestaande uit rivierzand en -grind.

. Rotsdrempels:
Deze rotsige ruggen dwars over het dal vormen het relatief harde gesteente tussen twee trogvormige bekkens in.
In een rotsdrempel heeft de rivier dikwijls een scherp V-dal of een smalle rivierkloof uitgeschuurd.



. Bij een U-dal is de overgang tussen de dalwand en de dalbodem dikwijls bedekt met naar beneden gevallen puin dat zich verzamelt heeft in een puinhelling.


. De afwisseling tussen brede en smalle gedeelten in U-dalen en tussen trogvormige bekkens en rotsdrempels wordt meestal veroorzaakt de verschillen in hardheid van het gesteente.

. Sommige voormalige gletsjerdalen eindigen in een steile rotswand bij het boveneinde van het dal. De rivier vormt daar dikwijls een waterval en een aanpassingskloof. Bekende voorbeelden daarvan zijn:
. de Vøringfossen in het Måbødalen,
. de Trollstigen met Stigfossen in het Isterdalen,
. de Rjukanfossen in het Vestfjorddalen


.
. Het boveneinde van het Isterdalen met enige haarspeldbochten van de Trollstigen en de waterval Stigfossen.

 


Deze wandelsite is niet-commercieel, onafhankelijk en gratis. Dat is enkel mogelijk door steun van de bezoekers.

Heb je hier goede info gevonden, toon dan je waardering door een kleine donatie voor het vele werk.
Zo kan de website ook gratis blijven en uitgebouwd worden!

................................... .
. Betaal met deze knop in een paar klikken via je eigen PayPal-saldo.
. Heb je zelf nog geen PayPal-rekening, dan kun je toch via PayPal vanaf je creditcard geld overmaken.

Uiteraard kun je ook doneren door overschrijving op mijn
ING-bankrekening:

IBAN : NL38 INGB 0003 5057 89
BIC : INGBNL2A
t.n.v. P. C.M. Smulders.


Zie voor andere dagwandelingen Zuid-Noorwegen:
www.pietsmulders.nl/noorwegen......html


LAATST BIJGEWERKT : 25-1-2021.